व्याकरण
सर्वनाम
1. विहारी 8वीं कक्षा में पढ़ता है।
( విహారి 8వ తరగతి చదువుతున్నాడు. )
2. विहारी स्कूल जा रहा है।
( అతడు స్కూల్ కి వెళ్తున్నాడు. )
3. विहारी के पिताजी डॉक्टर हैं।
( అతని తండ్రి డాక్టర్. )
4. विहारी की माताजी अध्यापिका हैं।
( అతని తల్లి టీచర్. )
5. विहारी की बहन टी.वी देख रही है।
( అతని సోదరి టీ.వీ. చూస్తోంది. )
उपर्युक्त वाक्यों में विहारी (संज्ञा) है, इसका प्रयोग बार-बार किया गया है। अब निम्नलिखित वाक्यों का समझिए..
( పై వాక్యంలో విహారి (నామవాచకం) ఉంది, ఇది పదేపదే ఉపయోగించబడింది. ఇప్పుడు ఈ క్రింది వాక్యాలను గమనించండి.. )
1. विहारी 8वीं कक्षा में पढ़ता है।
( విహారి 8వ తరగతి చదువుతున్నాడు. )
2. वह स्कूल जा रहा है।
( అతడు స్కూల్ కి వెళ్తున్నాడు. )
3. उसके पिताजी डॉक्टर हैं।
( అతని తండ్రి డాక్టర్. )
4. उसकी माताजी अध्यापिका हैं।
( అతని తల్లి టీచర్. )
5. उसकी बहन टी.वी देख रही है।
( అతని సోదరి టీ.వీ. చూస్తోంది )
पहले वाक्य में विहारी (संज्ञा) को छोड़कर बाकी स्थानों पर कुछ शब्दों का प्रयोग किया गया है। ऐसा संज्ञा के स्थान पर प्रयुक्त होने वाले शब्दों को सर्वनाम कहते हैं।
( మొదటి వాక్యంలో విహారి (నామవాచకం) తప్ప అన్ని చోట్లా విహారి స్థానంలో కొన్ని పదాలు వాడటం జరిగింది.. ఇలా నామవాచకం స్థానంలో ఉపయోగించే పదాలను సర్వనామాలు అంటారు. )
सर्वनाम
सर्वनाम की परिभाषा संज्ञा के बदले आनेवाले शब्दों को सर्वनाम कहते हैं।
उदाहरण: यह, वह, जो सो, क्या आदि |
సర్వనామం యొక్క నిర్వచనం నామవాచకం స్థానంలో వచ్చే పదాలను సర్వనామాలు అంటారు.
ఉదాహరణ: ఇది, అది, ఏది, ఏమిటి, మొదలైనవి.
1. राम होशियार लड़का है। वह हर परीक्षा में प्रथम आता है।
( రాము తెలివైనవాడు అతడు ప్రతిపరీక్షలోనూ మొదటి స్థానాన్ని పొందుతాడు. )
2. हर व्यक्ति को खाना, कपड़ा मकान चाहिए ।बोलिये तर व्यक्ति को क्या चाहिए।
( ప్రతి వ్యక్తికి భోజనము వస్త్రములు ఇల్లు కావాలి. ఇప్పుడు చెప్పండి ప్రతి వ్యక్తికి ఏమి కావాలి. )
3 अध्यापक छात्रों से बता रहे है "हम सब कल बिहार यात्रा जाएँगे।
( ఉపాధ్యాయుడు పిల్లలకి చెపుతున్నాడు రేపు మనమందరము విహారయాత్రకు వెళ్తున్నాము. )
सर्वनाम के छह भेद हैं । वे हैं -
1. पुरुषवाचक सर्वनाम
2. निश्चयवाचक सर्वनाम
3. अनिश्चयवाचक सर्वनाम
4. संबंधवाचक सर्वनाम
5. प्रश्नवाचक सर्वनाम
6. निजवाचक सर्वनाम
సర్వనామాలు ఆరు రకాలుగా ఉన్నాయి. అవి
1. పురుషవాచక సర్వనామం
2. నిర్ణయాత్మక సర్వనామం
3. నిరవధిక సర్వనామం
4. సంబందవాచక సర్వనామం
5. ప్రశ్నవాచక సర్వనామం
6. వ్యక్తిగత సర్వనామం
1. पुरुषवाचक सर्वनाम
बोलनेवाले, सुननेवाले या अन्य वस्तु या व्यक्ति के लिए प्रयोग किये जानेवाला सर्वनाम शब्द का " पुरुषवाचक सर्वनाम " कहते हैं।
इसके तीन उपभेद हैं।
अ. उत्तम पुरुष : बोलनेवाला ।
उदा : मैं, हम आदि ।
आ. मध्यम पुरुष : सुननेवाला ।
उदा : तू, तुम, आप आदि ।
इ. अन्य पुरुष : अन्य वस्तु या व्यक्ति के लिए प्रयोग किये जानेवाला ।
उदा : यह, ये, वह, वे आदि ।
1. పురుషవాచక సర్వనామం
వక్త, శ్రోత లేదా ఇతర వస్తువు లేదా వ్యక్తి కోసం ఉపయోగించే సర్వనామ పదాలను "పురుషవాచక సర్వనామం" అంటారు.
పురుషవాచక సర్వనామం మూడు రకాలు, అవి
అ. ఉత్తమ పురుషుడు: స్పీకర్. ఉదా: నేను, మేము మొదలైనవి.
ఆ. మధ్యస్థ పురుషుడు: వినేవాడు. ఉదా: మీరు, మీరు, మీరు మొదలైనవి.
ఇ. అన్య పురుషుడు: మరొక వస్తువు లేదా వ్యక్తి కోసం ఉపయోగించబడుతుంది. ఉదా: ఇది, ఇవి, అది, మొదలైనవి.
2. निश्चयवाचक सर्वनाम
जिन सर्वनाम शब्दों से किसी निश्चित व्यक्ति अथवा वस्तु की ओर निकटवर्ती अथवा दूरवर्ती संकेत का बोध होता है उन्हें " निश्चयवाचक सर्वनाम " कहते हैं।
उदा : यह, ये, वह, वे आदि ।
2. నిర్ణయాత్మక సర్వనామం
ఒక నిర్దిష్ట వ్యక్తి లేదా వస్తువుకు సమీపంలో లేదా సుదూర సూచనను సూచించే సర్వనామాలను "నిర్ణయాత్మక సర్వనామం" అంటారు.
ఉదాహరణ: ఇది, ఇది, అది, వారు మొదలైనవి.
3. अनिश्चयवाचक सर्वनाम
जिन सर्वनाम शब्दों से किसी निश्चित व्यक्ति अथवा पदार्थ का बोध नहीं होता हो उन्हें " अनिश्चयवाचक सर्वनाम " कहते हैं।
उदा : कोई, कुछ आदि ।
3.నిరవధిక సర్వనామం
నిర్దిష్ట వ్యక్తి లేదా వస్తువును సూచించని సర్వనామాలను "నిరవధిక సర్వనామాలు" అంటారు.
ఉదాహరణ: ఎవరైనా, ఏదైనా, మొదలైనవి.
4. संबंधवाचक सर्वनाम
एक बात का संबंध दूसरी बात से करानेवाला सर्वनाम शब्द का " संबंधवाचक सर्वनाम " कहते हैं।
उदा : जो, सो, जिसकी, उसकी आदि ।
4. సంబందవాచక సర్వనామం
ఒక విషయానికి మరొక దానికి సంబంధించిన సర్వనామాన్ని "సంబందవాచక సర్వనామం" అంటారు.
ఉదా: ఎవరు, కాబట్టి, ఎవరి మొదలైనవి.
5. प्रश्नवाचक सर्वनाम
प्रश्नवाचक सर्वनाम : प्रश्न करने के लिए प्रयोग किये जानेवाला सर्वान शब्द का " प्रश्नवाचक सर्वनाम " कहते हैं।
उदा : कौन, क्या, कंब, कहाँ आदि ।
5. ప్రశ్నవాచక సర్వనామం
ప్రశ్నలు అడగడానికి ఉపయోగించే సర్వనామం "ప్రశ్నవాచక సర్వనామం" అని అంటారు.
ఉదాహరణలు: ఎవరు, ఏమి, దువ్వెన, ఎక్కడ, మొదలైనవి.
6. निजवाचक सर्वनाम
स्वयं या निजत्व को बतानेवाला सर्वनाम शब्द का " निजवाचक सर्वनाम " कहते हैं। ।
उदा : अपना, स्वयं आदि ।
6. వ్యక్తిగత సర్వనామం
స్వీయ లేదా గోప్యతను సూచించే సర్వనామం పదం యొక్క "వ్యక్తిగత సర్వనామం" అంటారు.
ఉదాహరణ: సొంత, స్వీయ, మొదలైనవి.
